Transformator, AC naprýaženiýesini üýtgetmek üçin elektromagnit induksiýa prinsipini ulanýan enjamdyr. Onuň esasy bölekleri birinji spiral, ikinji spiral we demir özendir.
Elektronika hünärinde transformatoryň kölegesini köplenç görüp bolýar, iň köp ýaýranlary elektrik üpjünçiliginde öwrülişik naprýaženiýesi, izolýasiýa hökmünde ulanylýar.
Gysgaça aýdylanda, birinji we ikinji rulonlaryň naprýaženiýe gatnaşygy birinji we ikinji rulonlaryň öwrüm gatnaşygyna deňdir. Şonuň üçin, dürli naprýaženiýeleri çykarmak isleseňiz, rulonlaryň öwrüm gatnaşygyny üýtgedip bilersiňiz.
Transformatorlaryň dürli iş ýygylyklaryna görä, olary, umuman, pes ýygylykly transformatorlara we ýokary ýygylykly transformatorlara bölmek bolýar. Mysal üçin, gündelik durmuşda güýç ýygylygynyň üýtgeýän togunyň ýygylygy 50 Gts. Biz bu ýygylykda işleýän transformatorlary pes ýygylykly transformatorlar diýip atlandyrýarys; ýokary ýygylykly transformatoryň iş ýygylygy onlarça kHz-den ýüzlerçe kHz-e çenli ýetip biler.
Ýokary ýygylykly transformatoryň göwrümi, şol bir çykyş kuwwaty bolan pes ýygylykly transformatoryň göwrüminden has kiçi
Transformator elektrik zynjyrynda deňeşdirme boýunça uly bölekdir. Çykyş kuwwatyny üpjün edip, göwrümi kiçeltmek isleseňiz, ýokary ýygylykly transformator ulanmaly bolarsyňyz. Şonuň üçin ýokary ýygylykly transformatorlar kommutasiýa elektrik çeşmelerinde ulanylýar.
Ýokary ýygylykly transformatoryň we pes ýygylykly transformatoryň iş prinsipi birmeňzeşdir, ikisi hem elektromagnit induksiýa prinsipine esaslanýar. Şeýle-de bolsa, materiallar babatda olaryň "özeginde" dürli materiallar ulanylýar.
Pes ýygylykly transformatoryň demir özeni, adatça, köp sanly kremniý polat listleri bilen örtülýär, ýokary ýygylykly transformatoryň demir özeni bolsa ýokary ýygylykly magnit materiallardan (meselem, ferrit) ybarat. (Şonuň üçin ýokary ýygylykly transformatoryň demir özeni, adatça, magnit özeni diýlip atlandyrylýar)
DC durnuklaşdyrylan woltly elektrik üpjünçiligi zynjyrynda pes ýygylykly transformator sinus tolkun signalyny geçirýär.
Kommutasiýa elektrik üpjünçiliginiň zynjyrynda ýokary ýygylykly transformator ýokary ýygylykly impuls kwadrat tolkun signalyny geçirýär.
Nominal kuwwatda transformatoryň çykyş kuwwaty bilen giriş kuwwatynyň arasyndaky gatnaşyk transformatoryň netijeliligi diýlip atlandyrylýar. Transformatoryň çykyş kuwwaty giriş kuwwatyna deň bolanda, netijelilik 100% bolýar. Aslynda, şeýle transformator ýok, sebäbi mis we demir ýitgileri bar, transformator belli bir ýitgilere duçar bolar.
Mis ýitgisi näme?
Transformator spiralynyň belli bir garşylygy bolandygy sebäpli, tok spiraldan geçende, energiýanyň bir bölegi ýylylyga öwrüler. Transformator spiralynyň mis sim bilen saralandygy sebäpli, bu ýitgi mis ýitgisi diýlip hem atlandyrylýar.
Demir ýitgisi näme?
Transformatoryň demir ýitgisi esasan iki tarapy öz içine alýar: gisterezis ýitgisi we burulgaly toguň ýitgisi; Gisterezis ýitgisi üýtgeýän toguň sargydan geçende, demir özeninden geçmek üçin güýç magnit çyzyklarynyň dörejekdigini we demir özeniniň içindäki molekulalaryň biri-birine sürtülip, ýylylyk öndürýändigini, şeýlelik bilen elektrik energiýasynyň bir bölegini sarp edýändigini aňladýar; Güýç magnit çyzgysy demir özeninden geçendigi üçin, demir özen hem induksiýaly toguň döremegini üpjün eder. Tok aýlanýandygy üçin, oňa burulgaly toguň hem diýilýär we burulgaly toguň ýitgisi hem elektrik energiýasynyň bir bölegini sarp eder.
Ýerleşdirilen wagty: 2022-nji ýylyň 27-nji dekabry
