Dürli görnüşli transformatorlar üçin degişli tehniki talaplar bar, olar degişli tehniki parametrler bilen beýan edilip bilner. Mysal üçin, güýç transformatorynyň esasy tehniki parametrlerine aşakdakylar girýär: nominal kuwwat, nominal naprýaženiýe we naprýaženiýe gatnaşygy, nominal ýygylyk, iş temperaturasynyň derejesi, temperaturanyň ýokarlanmagy, naprýaženiýeni düzgünleşdirmek tizligi, izolýasiýa öndürijiligi we çyglyga garşylyk. Umumy pes ýygylykly transformatorlar üçin esasy tehniki parametrler: özgertme gatnaşygy, ýygylyk häsiýetnamalary, çyzykly däl bozulma, magnit gorag we elektrostatik gorag, netijelilik we ş.m.
Transformatoryň esasy parametrlerine naprýaženiýe gatnaşygy, ýygylyk häsiýetnamalary, nominal kuwwaty we netijeliligi girýär.
(1)Voltaž gatnaşygy
Transformatoryň naprýaženiýe gatnaşygy n bilen birinji we ikinji sargylaryň öwrümleri we naprýaženiýesi arasyndaky baglanyşyk aşakdaky ýaly: n=V1/V2=N1/N2 bu ýerde N1 transformatoryň birinji (ilkinji) sargysy, N2 ikinji (ikinji) sargysy, V1 birinji sargynyň iki ujundaky naprýaženiýe we V2 ikinji sargynyň iki ujundaky naprýaženiýe. Ýokary göteriji transformatoryň naprýaženiýe gatnaşygy n 1-den az, aşak düşüriji transformatoryň naprýaženiýe gatnaşygy n 1-den uly we izolýasiýa transformatorynyň naprýaženiýe gatnaşygy 1-e deňdir.
(2)Nominal kuwwat P Bu parametr, adatça, güýç transformatorlary üçin ulanylýar. Ol güýç transformatorynyň görkezilen iş ýygylygynda we naprýaženiýesinde görkezilen temperaturadan uzak wagtlap geçmän işläp bilýän wagtynyň çykyş kuwwatyny aňladýar. Transformatoryň nominal kuwwaty demir özeniniň kesim meýdany, emal edilen simiň diametri we ş.m. bilen baglanyşyklydyr. Transformatoryň uly demir özeniniň kesim meýdany, galyň emal edilen simiň diametri we uly çykyş kuwwaty bar.
(3)Ýygylyk häsiýetnamasy Ýygylyk häsiýetnamasy transformatoryň belli bir iş ýygylyk diapazonyna eýedigini we dürli iş ýygylyk diapazonlaryna eýe bolan transformatorlaryň çalşyp bolmaýandygyny aňladýar. Transformator öz ýygylyk diapazonyndan daşary işleýän wagty, temperatura ýokarlanar ýa-da transformator kadaly işlemez.
(4)Netijelilik transformatoryň çykyş kuwwatynyň we giriş kuwwatynyň nominal ýükde gatnaşygyny aňladýar. Bu gymmatlyk transformatoryň çykyş kuwwatyna proporsionaldyr, ýagny transformatoryň çykyş kuwwaty näçe uly bolsa, netijeliligi şonça ýokary bolýar; transformatoryň çykyş kuwwaty näçe kiçi bolsa, netijeliligi şonça pes bolýar. Transformatoryň netijeliligi, adatça, 60% bilen 100% aralygynda bolýar.
Nominal kuwwatlylykda, transformatoryň çykyş kuwwatynyň giriş kuwwatyna gatnaşygy transformatoryň netijeliligi diýlip atlandyrylýar, ýagny
η= x100%
Niredeη Transformatoryň netijeliligi; P1 giriş kuwwaty, P2 bolsa çykyş kuwwatydyr.
Transformatoryň çykyş kuwwaty P2 giriş kuwwaty P1-e deň bolanda, netijelilikη 100% deň bolan transformator hiç hili ýitgi döretmez. Emma aslynda şeýle transformator ýok. Transformator elektrik energiýasyny geçirende, ol hemişe ýitgileri döredýär, bu ýitgilere esasan mis ýitgileri we demir ýitgileri girýär.
Mis ýitgisi transformatoryň sargysynyň garşylygyndan ýüze çykýan ýitgini aňladýar. Tok sargynyň garşylygyndan gyzdyrylanda, elektrik energiýasynyň bir bölegi ýylylyk energiýasyna öwrülýär we ýitýär. Sargy, adatça, izolýasiýa edilen mis sim bilen saralýandygy üçin, oňa mis ýitgisi diýilýär.
Transformatoryň demir ýitgisi iki tarapy öz içine alýar. Birinji tarapy gisterezis ýitgisidir. AC togy transformatordan geçende, transformatoryň kremniý polat listinden geçýän magnit güýç çyzygynyň ugry we ululygy degişlilikde üýtgeýär, bu bolsa kremniý polat listiniň içindäki molekulalaryň biri-birine sürtülmegine we ýylylyk energiýasyny çykarmagyna sebäp bolýar, şeýlelik bilen elektrik energiýasynyň bir bölegini ýitirýär, bu bolsa gisterezis ýitgisi diýilýär. Beýleki tarapy bolsa transformator işleýän wagty gyrymsy tok ýitgisidir. Demir özeninden geçýän magnit güýç çyzygy bar we induksiýa edilen tok güýç magnit çyzygyna perpendikulýar tekizlikde döreýär. Bu tok ýapyk halka emele getirip, girdap görnüşinde aýlanýandygy üçin, oňa gyrymsy tok diýilýär. gyrymsy tokuň bolmagy demir özeniniň gyzmagyna we energiýa sarp etmegine sebäp bolýar, bu bolsa gyrymsy tok ýitgisi diýilýär.
Transformatoryň netijeliligi transformatoryň kuwwatlylyk derejesi bilen berk baglanyşyklydyr. Umuman, kuwwatlylyk näçe uly bolsa, ýitgi we çykyş kuwwaty şonça az bolýar we netijelilik şonça ýokary bolýar. Tersine, kuwwatlylyk näçe kiçi bolsa, netijelilik şonça-da pes bolýar.
Ýerleşdirilen wagty: 2022-nji ýylyň 7-nji dekabry
